Dom pasywny – czy to się opłaca

Dom pasywny – czy to się opłaca

---

Budownictwo pasywne jest obecnie jedną z najbardziej zaawansowanych form budowania energooszczędnych domów. Jego popularność wynika z kombinacji dwóch czynników: wzrostu świadomości ekologicznej inwestorów oraz rosnących kosztów eksploatacji budynków. Odpowiedzialny i celowy wybór budownictwa pasywnego jest z roku na rok coraz bardziej opłacalny, ponieważ konieczne staje się oszczędzanie energii. Budowa domu pasywnego nie jest jednak łatwym zadaniem. Wymaga odpowiedniej staranności i zaangażowania całej grupy osób: architekta, wykonawców i podwykonawców. Konieczne jest również zastosowanie najwyższej jakości materiałów budowlanych i zaawansowanych rozwiązań energetycznych. Co to jest dom pasywny i co konkretnie powinno się w nim znaleźć? Sprawdźmy to!

Dom pasywny – co to jest i gdzie go postawić?

Budownictwo energooszczędne można podzielić na trzy segmenty: budownictwo energooszczędne, budownictwo wysoko energooszczędne oraz budownictwo pasywne. Budynki z poszczególnych grup różnią się między sobą zapotrzebowaniem na energię cieplną w skali roku, czyli tzw. parametrami energetycznymi. Ile energii zużywa dom pasywny? Zapotrzebowanie domu energooszczędnego wynosi rocznie około 70 kWh/m², domu wysoko energooszczędnego – około 40 kWh/m², a pasywnego – nie przekracza 15 kWh/m². Dla kontrastu standardowe budynki zazwyczaj wykazują zapotrzebowanie energetyczne na poziomie 120–180 kWh/ m² rocznie.

Zatem co to jest dom pasywny? Najprościej mówiąc, dom pasywny to budynek (obecnie najczęściej jednorodzinny), który nie musi być ogrzewany dodatkowymi źródłami energii. Jako że energooszczędny dom zużywa nawet 7–8 razy mniej energii niż standardowe budownictwo, przynosi to zauważalne oszczędności w kosztach ogrzewania. Poza korzyścią finansową można również odczuć wysoki komfort użytkowania energooszczędnych domów wynikający głównie z przemyślanych rozwiązań architektonicznych.

Domy energooszczędne mają stabilną, stalową konstrukcję i w znacznej mierze są wykonane z materiałów pochodzenia naturalnego, np. drewna i materiałów drewnopochodnych. W procesie projektowania budynków energooszczędnych bardzo ważną rolę odgrywa lokalizacja. Istotne jest takie wkomponowanie budynku w otoczenie, by efektywnie wykorzystać ukształtowanie terenu do zmniejszenia jego zapotrzebowania energetycznego.

Świetnym przykładem jest posadowienie północnej części budynku w zboczu skarpy. Dlaczego? Ponieważ temperatura wewnątrz gruntu już na głębokości 1,5 m jest stała w ciągu roku i wynosi około 10°C. Pozwala to na oszczędzanie energii zimą i zapewnia korzystniejszą temperaturę w budynku w okresie letnim. Ważne jest również to, aby od strony południowej budynek nie był niczym zacieniony, np. wysokimi drzewami lub wieżowcami. Warto więc zapoznać się z planem zagospodarowania przestrzennego okolicy, w której planujemy postawić dom pasywny.

Okna w budownictwie pasywnym

Istotny wpływ na korzyści z budowy domu pasywnego ma montaż odpowiedniej stolarki okiennej. Dlaczego okna są tak ważne w domu pasywnym? Ponieważ od tego, jakie wybierzesz, zależy nie tylko estetyka budynku, ale i jego energooszczędność. Wysokiej jakości okna, najlepiej uzupełnione ointeligentne rolety zewnętrzne i solidnedrzwi, spowodują, że ciepło nie będzie uciekać, a zimno nie przedostanie się do środka. Przy zakupie okien trzeba zwrócić uwagę na ich parametry.

Przede wszystkim należy sprawdzić współczynnik przenikania ciepła, odporność na przenikanie światła i energii słonecznej, odporność na obciążenie wiatrem, wodoszczelność czy przepuszczalność powietrza. Ważna z Twojego punktu widzenia może być również akustyka, wytrzymałość mechaniczna czy odporność na otwieranie i zamykanie. Pamiętaj, że oprócz wyboru okna z dobrymi parametrami, istotny jest również jego prawidłowymontaż.

Badania pokazują, że przez okna może uciekać aż do 25–30% ciepła, co przekłada się na wzrost kosztów ogrzewania. Okna do domu pasywnego w sposób kontrolowany wpuszczają do wnętrza promienie słoneczne, zmniejszając zapotrzebowanie na energię cieplną. Energooszczędny dom musi mieć okna wyposażone w potrójne zespolone oszklenie. Przestrzeń między szybami powinna być wypełniona gazem szlachetnym, a każda z warstw oszklenia pokryta powłoką niskoemisyjną.

Okna do domu pasywnego mogą być wykonane z PCV, które cieszy się największą popularnością. Takie okna są łatwe w montażu, czyszczeniu, użytkowaniu iserwisowaniu. Są najtańsze ze wszystkich modeli. Można również kupić okna pasywnealuminiowe lubdrewniane, które są co prawda drogie, ale za to niezwykle estetyczne i eleganckie. Energooszczędny dom może być wyposażony w oknadrewniano-aluminiowe iPCV-aluminiowe. Gwarantują one niskie straty ciepła, więc z powodzeniem mogą być stosowane w budownictwie pasywnym.

Rolety zewnętrzne w domu pasywnym

Najlepiej już na etapie projektowania domu pasywnego podjąć decyzję o montażurolet zewnętrznych. Zyskujesz wówczas największe możliwości wyboru rodzaju rolety. Inne rozwiązania zastosujesz, gdy dom jest jeszcze koncepcją architekta, inne gdy jedynie wymieniasz stolarkę okienną, a jeszcze inne – gdy masz gotowy dom ze wstawionymi oknami. Istnieją bowiem zarówno modele, które wymagają ingerencji w budynek, jak i te montowane na zewnątrz okna, które instaluje się w dowolnym momencie użytkowania energooszczędnego domu.

O konkretny rodzaj rolet, który sprawdzi się w Twoim domu, najlepiejzapytaj fachowca. Najczęściej używa się rozróżnienia na rolety zewnętrzne ze względu na sposób ich montażu. Wówczas wyróżniamy trzy główne rodzaje rolet: natynkowe, nadstawne i podtynkowe. Można również podzielić rolety ze względu na sposób ich obsługi – ręczny lub elektryczny. Mówimy też o sterowaniu rolet za pomocą połączenia radiowego poprzez nadajnik naścienny lub pilotem. Zdalne sterowanie przy użyciu pilota jest zdecydowanie najwygodniejszą opcją, ponieważ możesz opuszczać i podnosić rolety z dowolnego miejsca w domu, bez konieczności wchodzenia do każdego z pomieszczeń.

Energooszczędny dom w praktyce

Konstrukcja energooszczędnego domu musi się cechować doskonałymi właściwościami izolacyjnymi i termicznymi, które zagwarantują oszczędzanie energii w budynku. Ile kosztuje dom pasywny? Cena najczęściej zależy od innowacyjności projektu, materiału wykonania oraz zastosowanej technologii, a koszty po pewnym czasie się zwracają. Energooszczędny dom gwarantuje nie tylko realne oszczędności, ale i pozytywnie wpływa na środowisko, ponieważ przyczynia się do niższej emisji gazów cieplarnianych.

Jak dodatkowo obniżyć koszty eksploatacyjne w domu pasywnym? Na przykład dzięki instalacji solarnej z kolektorami słonecznymi. Jest ona istotnym elementem ekonomicznego oraz ekologicznego ogrzewania wody użytkowej. Kolektory słoneczne gwarantują nawet o 60% niższe koszty ogrzewania c.w.u. w porównaniu z innymi rozwiązaniami. W sezonie zimowym, gdy wydajność zestawu solarnego może bywać niewystarczająca, ogrzewanie wody wspomaga się poprzez inne urządzenia, np. pompę ciepła lub kocioł c.o.

Dom pasywny może być również wyposażony w wentylację mechaniczną z funkcją odzysku ciepła. Przy szczelnych oknach standardowa wentylacja grawitacyjna nie działa. Nawiewniki też nie są doskonałym rozwiązaniem, ponieważ powodują spory ubytek energii, co niekorzystnie wpływa na wysokość rachunków. Rekuperacja wymienia powietrze w pomieszczeniach bez strat energii, nawet w okresie zimowym. Dzięki rekuperacji powietrze jest zawsze świeże oraz wolne od kurzu i smogu. Co więcej, wilgoć jest skutecznie odprowadzana na zewnątrz, co znacznie zmniejsza ryzyko pojawienia się grzybów i pleśni w budynku. Jest to szczególnie ważne dla alergików.

Aby zmniejszyć zapotrzebowanie energetyczne, w domu pasywnym zastosowanie znajdują odnawialne źródła energii, np. kolektory słoneczne, pompy ciepła czy gruntowe wymienniki ciepłado wstępnego podgrzewania powietrza wentylacyjnego. By jak najefektywniej wykorzystać ich potencjał, należy odpowiednio wkomponować je w projekt budynku oraz uwzględnić lokalizację obiektu. Na przykład aby dachowa instalacja solarna działała na optymalnym poziomie, powierzchnia dachu powinna być niezacieniona, a kolektory – zwrócone w kierunku południowym pod kątem nachylenia do poziomu 30–50°.

Dom pasywny – bryła i układ pomieszczeń

Etap projektowania ma olbrzymie znaczenie w budownictwie pasywnym. Wynika to stąd, że straty ciepła budynku są wprost proporcjonalne do powierzchni jego przegród zewnętrznych. Architekt powinien zatem tak zaprojektować dom pasywny, by współczynnik kształtu budynku A/V (tj. stosunek powierzchni przegród zewnętrznych do kubatury budynku) był jak najmniejszy. Bryły, które cechują się najmniejszym współczynnikiem A/V, to kula bądź sześcian, dlatego konstrukcja domu pasywnego powinna przypominać je swoim kształtem oraz być jak najbardziej zwarta. Wprawny architekt z łatwością pogodzi komfort energetyczny z atrakcyjnym wyglądem budynku.

Projekt domu pasywnego musi uwzględniać układ pomieszczeń, który zagwarantuje oszczędzanie energii. Pomieszczenia, w których domownicy często przebywają (np. kuchnia, pokój dzienny, sypialnia), powinny być zlokalizowane w południowej części budynku. W ten sposób zostaną zachowane warunki komfortu cieplnego, tzn. temperatura powietrza wyniesie 20°C w pokojach oraz około 25°C w łazience. Z kolei pomieszczenia gospodarcze (np. garderoba, ciągi komunikacyjne, przedsionek, garaż, kotłownia) potrzebują nieco niższej temperatury, dlatego najkorzystniej jest zlokalizować je w północnej części budynku.

Aby dodatkowo ograniczyć straty ciepła, pomieszczenia gospodarcze muszą być izolowane cieplnie od pozostałej części budynku, a ich konstrukcja powinna być oparta o niezależne ściany nośne. Jeśli temperatura powietrza w garażu wynosi około 5°C, to można sobie łatwo wyobrazić, że straty ciepła w przypadku niewystarczającego zaizolowania ścian mogą być znaczące.

Dom pasywny – podsumowanie

Rosnące zainteresowanie budownictwem pasywnym sprawia, że coraz więcej osób planuje budowę domu w technologii pasywnej. Co to jest dom pasywny?Budownictwo pasywne wykorzystuje energię pochodzącą z naturalnych, odnawialnych źródeł energii. Umożliwia to daleko idące oszczędności, ponieważ dzięki niskim rachunkom z biegiem czasu zwracają się koszty poniesione na budowę domu pasywnego.

Dzięki zastosowaniu wysokiej jakości materiałów budowlanych oraz energooszczędnych rozwiązań instalacyjnych można w krótkim czasie zamieszkać we własnym, ekologicznym domu pasywnym. By zredukować stratę ciepła, należy unikać stosowania bardzo złożonych konstrukcji, np. dachu wielospadowego, lukarn czy wykuszy. Warto za to wdrożyć wszelkie rozwiązania, które wspomogą oszczędzanie energii, a więc np. okna pasywne i rolety zewnętrzne.

Warto podkreślić, że domu pasywnego nie należy budować sposobem gospodarczym. Aby budynek spełniał kryteria ściśle określone przez Polski Instytut Budownictwa Pasywnego i Energii Odnawialnej, konieczne jest zaangażowanie fachowców, którzy będą dobrze rozumieli te idee. Dzięki temu uniknie się ryzyka popełnienia błędów związanych z konstrukcją budynku, jego lokalizacją oraz wyborem materiałów wykonania.